Lãnh đạo Đảng, Nhà nước nhấn mạnh hạ tầng cần được đánh giá qua hiệu quả đem lại cho người dân, doanh nghiệp và nền kinh tế, đồng thời phát triển thành ngành kinh tế chiến lược.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa đưa ra quan điểm quan trọng về vai trò của hạ tầng trong phát triển kinh tế quốc gia, khẳng định rằng hạ tầng không chỉ là nền tảng vật chất mà phải trở thành một ngành kinh tế chiến lược thực sự.
Theo nhận định này, tiêu chí đánh giá hạ tầng không thể chỉ dừa lại ở các con số vật lý như độ dài đường bộ, đường sắt hay năng lực cảng biển, mà phải xem xét hiệu quả thực tế mà các công trình này mang lại cho các bên liên quan. Đó là một quan điểm chuyển hướng đáng kể, từ việc tập trung vào đầu tư xây dựng sang việc tối ưu hóa lợi ích kinh tế từ các công trình đã hoàn thành.
Hạ tầng là công cụ tạo lập thị trường và nâng cao năng lực sản xuất
Trong bối cảnh Việt Nam đang tăng tốc công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hạ tầng chất lượng cao trở thành yếu tố then chốt để thu hút đầu tư, giảm chi phí logistics và tăng sức cạnh tranh của các doanh nghiệp trong nước. Quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh rằng hạ tầng phải được xem như một công cụ tạo lập thị trường lớn, từ đó khuyến khích phát triển năng lực sản xuất và công nghệ trong nước.
Khi hạ tầng được hoàn thiện, nó tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nước tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, không chỉ trong phạm vi địa phương mà cả toàn quốc và quốc tế. Điều này, theo logic kinh tế, sẽ khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nâng cấp công nghệ, cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ để cạnh tranh hiệu quả. Đó chính là cách hạ tầng trở thành động lực cho sự phát triển của các ngành công nghiệp khác.
Từ đầu tư xây dựng sang đánh giá hiệu quả kinh tế
Trong những năm qua, Việt Nam đã đầu tư hàng chục tỷ USD vào các dự án hạ tầng lớn như đường cao tốc, cảng biển, sân bay, và dự án giao thông công cộng tại các thành phố lớn. Tuy nhiên, không phải tất cả các dự án đều đem lại hiệu quả kinh tế tương xứng với khoản đầu tư ban đầu. Có những công trình hoàn thành nhưng sử dụng không hết công suất, có những tuyến đường xây dựng xong nhưng chưa kết nối hợp lý với các tuyến khác, dẫn đến lãng phí nguồn vốn công.
Nhận định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa chỉ đạo rõ ràng: cần thay đổi cách tiếp cận từ việc chỉ tập trung vào việc xây dựng thêm các công trình mới, mà phải đánh giá kỹ lưỡng hiệu quả của các dự án đang hoạt động. Điều này đòi hỏi các cơ quan quản lý phải có những chỉ số đánh giá cụ thể: tỷ lệ sử dụng công suất, lợi nhuận kinh tế, tác động tích cực đến hoạt động của các doanh nghiệp và mức độ cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.
Hạ tầng như ngành kinh tế: Tạo giá trị gia tăng và thu hút đầu tư
Việc định vị hạ tầng thành một ngành kinh tế chiến lược mở ra những khả năng mới. Thay vì xem hạ tầng chỉ là chi phí cơ bản cần thiết, nó có thể trở thành một lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng, tạo việc làm và thu hút dòng vốn đầu tư. Một số quốc gia phát triển đã thực hiện mô hình này thành công, nơi các dự án hạ tầng không chỉ phục vụ nhu cầu vận tải, logistics mà còn là một ngành kinh tế độc lập với những hoạt động dịch vụ đi kèm: quản lý, bảo trì, phát triển công nghệ, và các dịch vụ phụ trợ khác.
Ở Việt Nam, điều này có thể được thực hiện thông qua những mô hình đối tác công tư (PPP), nơi các doanh nghiệp tư nhân tham gia vào xây dựng, quản lý và khai thác hạ tầng. Khi hạ tầng được coi là ngành kinh tế chiến lược, các doanh nghiệp sẽ có động lực đầu tư vào công nghệ mới, quản lý hiệu quả, và cung cấp dịch vụ chất lượng cao. Từ đó, hạ tầng không chỉ là nền tảng mà còn là một lĩnh vực tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.
Bối cảnh và tác động đến phát triển kinh tế quốc gia
Quan điểm này được đưa ra trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực tăng tốc tăng trưởng kinh tế sau những năm chịu tác động của đại dịch COVID-19 và những biến động kinh tế toàn cầu. Hạ tầng chất lượng cao là yếu tố cạnh tranh chính giữa các nước trong khu vực, đặc biệt khi các quốc gia khác cũng đang đẩy mạnh đầu tư vào lĩnh vực này. Thái Lan, Indonesia, Philippines đều có các dự án hạ tầng lớn đang được triển khai, tạo áp lực để Việt Nam phải không chỉ đầu tư mà còn phải đảm bảo hiệu quả của những khoản đầu tư này.
Hơn nữa, khi hạ tầng trở thành ngành kinh tế chiến lược, nó sẽ hỗ trợ các mục tiêu phát triển dài hạn khác của quốc gia. Nó có thể giúp tái cân bằng phát triển khu vực, giảm khoảng cách giữa thành thị và nông thôn, khuyến khích phân tán công nghiệp và giảm áp lực dân cư tập trung vào các thành phố lớn. Đây là những tác động kinh tế-xã hội sâu rộng mà hạ tầng chất lượng có thể mang lại.
Nhận định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về hạ tầng phản ánh một sự chuyển biến trong tư duy chính sách: từ việc chỉ tập trung vào mục tiêu xây dựng sang việc tối ưu hóa kết quả kinh tế. Đây là một hướng đi cần thiết để Việt Nam có thể tối đa hóa lợi ích từ các khoản đầu tư công lớn, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế bền vững trong những năm tới.
